فرو گذاشت و بر آن خوشهء بود و بر خوشه غرفهء بود از زبر جد سبز كه او را هفتاد هزار در بود از ياقوت سرخ جبرئيل گفت يا رسول اللّه چشم بردار تا ببينى حضرت چشم برداشت منازل انبيا ديد و منزل خود را بر بالاى همه منازل مشاهده فرمود منادى ندا كرد كه راضى شدى اى محمد رسول فرمود راضى شدم اى پروردگار من آنچه به من ميدادى در دنيا بعوض آن شفاعت امت به من كرامة كن حق تعالى اجابت دعاى او فرمود زمام شفاعت امة در كف كفايت او نهاد و نشانه علو همت آنحضرت نه همين است كه با وجود تنگدستى و احتياج گوشه چشم التفات بر خزاين روى زمين نيفكند بلكه در شب معراج مطلقا نظر بما سوى اللّه نگشود در هيچ چيز از بدايع ملكوت و غرايب عرصهء جبروت الفات نفرموده و به جهت اين آيه كريمه ما زاغَ الْبَصَرُ وَ ما طَغى نازل گشت بعد از آن حق سبحانه تبيين بدى اعتقاد اهل شرك و ضلال مىكند و بيان آنچه معذب براى آن خواهند شد از قبح اعمال بَلْ نچنانست كه فقر و احتياج تو مانع كفار است از ايمان آوردن تو بلكه كَذَّبُوا بِالسَّاعَةِ تكذيب كردند بقيامت يعنى داعى ايشان بانكار نبوت تكذيب ساعتست نه به جهت آنكه طعام ميخورى و در راه ميروى پس چون نظر و فكر ايشان قاصر است بر حطام دنيويه و غير نافذ در مقاصد اخرويه و مظنهء ايشان اينكه كرامت منحصر است بمال اينجهان از اينجهت طعن ميكنند ترا به فقر و تكذيب مينمايند نه به جهت آنچه محال دانسته‌اند از مطاعن فاسده وَ أَعْتَدْنا و آماده كرده‌ايم لِمَنْ كَذَّبَ بِالسَّاعَةِ براى كسى كه تكذيب نموده ساعت قيامت را سَعِيراً آتشى افروخته از حسن بصرى مرويست كه سعير ناميست از نامهاى دوزخ إِذا رَأَتْهُمْ چون به بيند آتش ايشان را يعنى منكران قيامت را يعنى مانند كسى باشد كه به نظر غضب و شدت خشم بايشان نگرد و يا به بيند زبانه دوزخ ايشان را مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ از جائى دور كه صد سال راه باشد بقول سدى و كلبى و ديگر پانصد ساله راه و برواية منقوله از ابو عبد اللّه من مسيرة سنة يعنى يك ساله راه سَمِعُوا لَها شنوند مر آن آتش را يا مرزبانيه آن آتش را تَغَيُّظاً آواز جوشيدن از فرط خشم وَ زَفِيراً و بانگى چنان كه از درون خشمناك آيد يعنى مانند غريدن و ممكنست كه حق تعالى در آتش زندگى خلق كند كه بگيرد و خشم كند و غضب كند و بغرد و مؤيد اينست كه از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مرويست كه هر كه بر من دروغ بندد كوى خويشتن را در چشمهاى دوزخ جاى سازد گفتند يا رسول اللّه دوزخ را چشم باشد فرمود كه نميشنوى كه حق تعالى ميفرمايد كه إِذا رَأَتْهُمْ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ سَمِعُوا لَها تَغَيُّظاً وَ زَفِيراً وَ إِذا أُلْقُوا و چون در انداخته شوند مشركان